Bài › Công nhân và người làm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm · Người Việt đi làm việc ở nước ngoài
Giữ bằng chứng và khiếu nại đúng cách
- Không có bằng chứng thì rất khó đòi quyền lợi. Chụp hợp đồng, phiếu lương, giờ làm, quá trình đóng BHXH mỗi tháng.
- Hỏi công ty bằng văn bản trước; không được giải quyết thì gửi tới Sở Nội vụ hoặc UBND xã, phường nơi công ty đặt trụ sở.
- Có thời hạn để yêu cầu giải quyết tranh chấp – đừng chờ quá lâu.
1. Bộ bằng chứng 7 món
Giữ những thứ này ngay từ ngày đầu đi làm, không đợi tới lúc có chuyện:
- Hợp đồng lao động – chụp từng trang.
- Phiếu lương mỗi tháng. Công ty phải đưa bảng kê ghi rõ lương, tăng ca, làm đêm, khoản trừ (Bộ luật Lao động, Điều 95 khoản 3).
- Giờ làm của bạn – tự ghi giờ vào, giờ ra, tăng ca mỗi ngày. Chụp bảng chấm công nếu được xem.
- Quá trình đóng BHXH – chụp màn hình ứng dụng VssID mỗi tháng.
- Tin nhắn, thông báo của công ty, quản lý về lương, ca làm, kỷ luật.
- Giấy tờ y tế nếu bị tai nạn, bệnh.
- Tên và số điện thoại người làm chứng – đồng nghiệp biết chuyện.
Cất ở 2 nơi: điện thoại của bạn, và một bản gửi người thân hoặc lưu lên dịch vụ đám mây.
2. Hỏi bằng văn bản trước
Nói miệng thì dễ bị chối. Hãy hỏi qua tin nhắn hoặc đơn, ghi rõ: bạn là ai, bộ phận nào, chuyện gì, tháng nào, số tiền bạn tính, bạn đề nghị gì, trước ngày nào. Giữ lại bản hỏi và câu trả lời.
3. Gửi tới đâu
Từ 01/7/2025, không còn Phòng LĐ-TB&XH cấp huyện. Việc đó chuyển về:
- UBND xã, phường nơi công ty đặt trụ sở (cơ quan chuyên môn về nội vụ, văn hóa – xã hội);
- Sở Nội vụ tỉnh, thành phố – cũng là nơi cử hòa giải viên lao động cho từng vụ việc.
Với bảo hiểm xã hội: gửi thêm tới cơ quan BHXH nơi công ty đóng.
4. Các bước giải quyết tranh chấp cá nhân
Theo Bộ luật Lao động, tranh chấp lao động cá nhân thường đi qua: hòa giải viên lao động → Hội đồng trọng tài lao động → Tòa án. Một số loại tranh chấp (ví dụ bị sa thải, bị đơn phương chấm dứt hợp đồng, bồi thường, BHXH) không bắt buộc qua hòa giải. Đang đối chiếu danh sách nguyên văn
Thời hạn để yêu cầu (Điều 190, tính từ ngày bạn phát hiện quyền lợi bị vi phạm): Đang đối chiếu nguyên văn
| Yêu cầu | Trong vòng |
|---|---|
| Hòa giải viên lao động | 6 tháng |
| Hội đồng trọng tài lao động | 9 tháng |
| Tòa án | 1 năm |
Quá thời hạn, bạn có thể mất quyền yêu cầu. Đừng chờ.
5. Luật sư miễn phí: ai được?
Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước (thuộc Sở Tư pháp tỉnh, thành phố) giúp miễn phí cho những người thuộc diện tại Điều 7 Luật Trợ giúp pháp lý, gồm: người có công, người thuộc hộ nghèo, trẻ em, người dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn…; và người có khó khăn về tài chính thuộc các nhóm: người cao tuổi, người khuyết tật, nạn nhân bạo lực gia đình, nạn nhân mua bán người, người nhiễm HIV, thân nhân liệt sĩ, người nhiễm chất độc da cam…
Công nhân trong tranh chấp lao động thông thường không tự động được miễn phí, trừ khi thuộc một trong các diện trên. Hãy hỏi trực tiếp trung tâm để biết bạn có thuộc diện hay không.
6. Bảo vệ bản thân khi khiếu nại
- Chỉ đưa bản sao, giữ bản gốc.
- Ghi lại ngày, giờ, người bạn đã nói chuyện.
- Bị đe dọa, bị hành hung: gọi 113.
- Thấy căng thẳng, mất ngủ kéo dài: hãy nói với người thân, và chăm sóc tinh thần – xem Tâm Hồn Khỏe.
Từ 01/01/2027, diện được trợ giúp pháp lý miễn phí mở rộng thêm: hộ cận nghèo, người khuyết tật, nạn nhân mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng, người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội hoặc bị hại (Luật 05/2026/QH16).
Nguồn
- Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 (Điều 95 khoản 3; Chương XIV – giải quyết tranh chấp lao động) – mở
- Nghị định 129/2025/NĐ-CP – phân định thẩm quyền chính quyền 2 cấp lĩnh vực Nội vụ, hiệu lực 01/7/2025 – mở
- Luật Trợ giúp pháp lý số 11/2017/QH14, Điều 7; Luật sửa đổi số 05/2026/QH16 (hiệu lực 01/01/2027) – mở
Thấy thông tin sai hoặc đã cũ? Hãy báo cho người biên soạn để sửa. Bài này không thay thế tư vấn pháp lý cho từng vụ việc.